مخاطب در عصر هوش مصنوعی

به گزارش خبرگزاری صداوسیما، محمدحسین آزادی، کارشناس رسانه، با حضور در استودیو شبکه خبر، درباره تاثیر هوش مصنوعی بر مصرف محتوای رسانه‌ها، گفت: هوش مصنوعی، مخاطب را از جایگاه مصرف‌کننده صرف به کنشگر فعال و هم‌آفرینِ محتوا رسانده است ، در کنار این مزایا، چالش‌هایی همچون افزایش اطلاعات جعلی، تشدید سوگیری‌ها، کاهش خلاقیت انسانی و تضعیف استقلال فکری در مصرف رسانه‌ها نیز پدید آمده است.

وی افزود: تمام فعالیت‌های رسانه از تولید محتوا تا بازاریابی، در جهت جلب توجه مخاطب است. در دوره‌ای که با تکثر رسانه‌ها روبه‌رو هستیم، حفظ توجه مخاطب به چالش اصلی رسانه‌ها تبدیل شده است.

وی گفت: در دوره رسانه‌های جمعی، مخاطب موجودی منفعل و همگن تلقی می‌شد که پیام‌های یکسانی دریافت می‌کرد و تفاوت‌های فردی و سلیقه‌ای او نادیده گرفته می‌شد. اما با ظهور اینترنت و به‌ویژه رسانه‌های اجتماعی، ارتباط از حالت یک‌سویه خارج شد و مخاطب به کاربر فعال و حتی تولیدکننده تبدیل شد. این تحول، به گفته وی، با پیدایش هوش مصنوعی مولد وارد مرحله جدیدی شده است.

این کارشناس رسانه گفت: امروزه تولید محتوا تک‌نفره شده است، اگر پیش‌تر لازم بود گروهی از متخصصان برای ساخت فیلم یا پویانمایی گرد هم آیند، اکنون هوش مصنوعی این امکان را فراهم کرده که هر فرد بتواند به‌تنهایی متن، تصویر، موسیقی یا ویدیو تولید کند. با وجود این مزایا، چالش‌های جدی نیز در حوزه مصرف محتوا پدید آمده است.

در کنار تسهیل فرآیند تولید، هوش مصنوعی می‌تواند اطلاعات غلط یا سوگیرانه تولید کند. از سوی دیگر، این فناوری ممکن است به مرگ خلاقیت و استقلال فکری منتهی شود، چراکه از داده‌های موجود تغذیه می‌کند نه از تجربه زیسته انسان..

هوش مصنوعی برای هر کاربر همان چیزی را تولید می‌کند که او می‌خواهد بشنود، نه الزاماً آنچه درست‌تر است. این، تعصب و سوگیری را تشدید می‌کند.

وی در بخش دیگری از سخنان خود درباره ضرورت تطبیق روش‌های مخاطب‌شناسی با دنیای جدید گفت: یکی از مزایای هوش مصنوعی، توان تحلیل کلان‌داده‌ها و شناسایی الگو‌های رفتاری جوامع است. این قابلیت، فرصتی برای رسانه‌ها و دولت‌ها فراهم می‌کند تا شناخت دقیق‌تری از افکار عمومی به‌دست آورند و بهتر برای تولید محتوا برنامه‌ریزی کنند.

وی تأکید کرد مهم‌ترین ضرورت امروز، تقویت سواد رسانه‌ای و تفکر انتقادی میان کاربران است. در گذشته محتوا‌های رسانه‌ای تحت نظارت حرفه‌ای قرار داشتند، اما اکنون هر کسی می‌تواند پیام بسازد، بنابراین مخاطبان باید توانایی ارزیابی محتوا و شناسایی منبع را داشته باشند. آموزش سواد رسانه‌ای دیگر یک گزینه نیست، بلکه یک الزام فرهنگی است.

وی با اشاره به وضعیت آموزش هوش رسانه‌ای در دانشگاه‌ها گفت: تلاش‌هایی برای طراحی سرفصل‌ها و رشته‌های تلفیقی میان ارتباطات و هوش مصنوعی آغاز شده است، اما باید این روند سرعت گیرد. هوش مصنوعی نظام آموزشی و پژوهشی را متحول کرده و ما باید از آن برای ارتقای کیفیت آموزش و فرهنگ رسانه‌ای بهره بگیریم.