پرواز بر فرازِ چی چست

با مساعد شدن نسبی شرایط زیستی در حوضه آبریز دریاچه ارومیه، فلامینگو‌ها در دریاچه ماندگار و جمعیت آن‌ها دوچندان شده است و این در حالیست که در سال‌های اخیر از این پرنده بومی، تنها اسمی باقی مانده بود.

به گزارش خبرگزاری صداوسیما مرکز آذربایجان غربی، فلامینگو یا مرغ آتشی پرنده‌ای است با پاهای دراز و منقاری منحنی و گردنی بلند و خمیده، با بدنی بسیار کشیده و پر و بال هایی به رنگ سفید و صورتی. این پرنده به آرامی در آب کم عمق قدم بر می دارد و در حالیکه سر و منقار خود را در آب کم عمق فرو برده تغذیه می‌کند. قد فلامینگو از ۹۰سانتیمتر تا یک و نیم متر است.
این پرندگان به صورت دست جمعی و در دسته‌های چند صدتایی زندگی می‌کنند و سواحل دریاچه ارومیه و بعضا تالاب بین المللی گاوخونی در اصفهان مهمترین زیستگاه آن در ایران است.
پیش از بروز بحران آبی دریاچه ارومیه، پارک ملی این دریاچه میزبان دهها هزار پرنده از جمله فلامینگوها و پلیکان بود و یکی از مهمترین زیستگاههای جوجه آوری پرندگان در خاورمیانه محسوب میشد که با پسروی و شوری آب دریاچه تمامی این پرندگان ترکِ یار و دیار کردند.
با بحرانی شدن اوضاع دریاچه ارومیه چندسالی بود که از حضور فلامینگوها و سایر پرندگان آبزی و کنارآبزی در حوضه آبریز دریاچه ارومیه خبری نبود، اما به تدریج این روند از سال92 اندکی تغییر یافت و از آن به بعد هرسال در بهار شاهد بازگشت دسته های فلامینگوها هستیم.
دی ماه پارسال بود که نخستین خبرهای خوش از دریاچه ارومیه به گوش می رسید و آنهم افزایش 26سانتیمتری تراز آبی نسبت به سال پیش از آن با یک میلیارد و 600میلیون مترمکعب آب بود. به برکت تداوم بارش ها در بهار رفته رفته اوضاع بهتر شد و تا امروز براساس پایش 27 اردیبهشت، تراز آبی دریاچه به 90/1271 متر از سطح آبهای آزاد رسیده و حجم آب دریاچه به 5میلیارد و 25میلیون مترمکعب افزایش یافته است.
این روزها، روزهای خوش دریاچه ارومیه است و حیات به اکوسیستم آن بازگشته است.تنها موجود زنده آن هم یعنی آرتمیا که در سالهای اخیر با بحرانی شدن اوضاع آبی درمعرض خطر جدی قرار گرفته بود، دوباره زنده شده و حجم عظیمی از آن در دریاچه شناور است.
حالا دریاچه ارومیه و تالابهای آن برای فلامینگوها در حکم سفره ای رنگین است، چرا که هم آب هست و هم غذا.

رییس اداره نظات بر حیات وحش اداره کل حفاظت از محیط زیست آذربایجان غربی می گوید: در پی بارش های مناسب بهار شاهد بهبود زیستگاههای حیات وحش و تالاب ها هستیم و امسال هم 10الی15 درصد جمعیت پرندگان در استان افزایش یافته است.
یوسفی بااشاره به این که جمعیت فلامینگوها هر سال پس از موعد جوجه آوری در آبان ماه سرشماری می شود می افزاید: پارسال 35هزار بال فلامینگو در استان سرشماری شد و امسال نیز براساس پیش بینی ها جمعیت فلامینگوها به 12هزار بال افزایش خواهد یافت.
او تصریح می کند: هم اکنون 290گونه پرنده در استان شناسایی شده که فقط 30درصد آن مقیم و مابقی مهاجر هستند و فلامینگو، مرغابی ها، پلیکان، تنچه، قو، غاز خاکستری، درنای خاکستری، کاکائی صورتی، اردک سرسبز، آنقوت، کرکس، قرقی، عقاب طلایی، کبک، آوست، کاکایی نقر ای و جغدکوچک از پرندگان پارک ملی دریاچه ارومیه و سایر زیستگاههای آبی استان هستند.

فرامرزیانی یکی از محیط بانهای قدیمی پارک ملی دریاچه ارومیه از روزهایی می گوید که همنشینی دریاچه و پرندگان زیبایی این منطقه را دوچندان کرده بود.

او خاطراتش را که مرور می کند، جذابیت حیات وحش دریاچه ارومیه در اواخر دهه های هفتاد برای گردشگران خارجی به یادش می آید که چگونه آنها محو تماشای دسته های پرندگان و فلامینگوهای سرخ بال می شدند.

این محیط بان می گوید، هر چند که امید و حیات و پرآبی در سال هایی که گذشت، جاماند اما حالا با دیدن تغییر نسبی اوضاع دریاچه ارومیه و پرواز پرندگان بر فراز آن خدا را شکرگذار است.
کارشناسان محیط زیست معتقدند، شرایط زیستی برای فلامینگوها در کنترل و رصد دایمی است و باتوجه به بارندگی های اخیر و مساعد شدن وضعیت تغذیه مشکل خاصی برای این پرندگان وجود ندارد.
علاوه بر پارک ملی دریاچه ارومیه تالاب های حسنلو، سولدوز و کانی برازان از مهمترین زیستگاههای فلامینگوها در حوضه آبریز دریاچه هستند.
تالاب های آذربایجان غربی یکی از مقاصد مهاجرت هفت گانه جهان است و از این رو یکی از زیستگاهها و مسیرهای اصلی مهاجرت پرندگان محسوب می شود.
آذربایجان غربی یکی از معدود استانهایی است که بیش از 70تالاب و 21رودخانه فصلی و دایمی در آن جریان دارد و این ویژگی منحصربفرد موجب شده است که منابع آبی استان مقصد مهاجرت پرندگان از جمله فلامینگوهای بومی باشد و چنین ظرفیت بی نظیری می تواند محرک چرخهای صنعت گردشگری نیز باشد.

نویسنده: سجاد فرجی

خبرنگار: ندا موسی زاده

عکاس: محسن بابارضا