ضرورت توجه والدین به نشانه‌های کودک آزاری

به گزارش خبرنگار خبرگزاری صداوسیما به نقل از روابط عمومی انجمن علمی روانپزشکان ایران؛ محسن رحیم‌نیا در آستانه برگزاری سی و چهارمین کنگره سالانه انجمن علمی روانپزشکان ایران گفت: این روز‌ها بحث آزار و اذیت کودکان در شبکه‌های اجتماعی بسیار مطرح شده است و هر چند این موضوعات از نظر روانپزشکان موضوعات جدیدی نیستند، ولی بسیار حائز اهمیت هستند و در بحث کودک‌آزاری نکته اولی که بسیار حائز اهمیت است، این بوده که آزار و اذیت کودکان صرفاً محدود و منحصر به آزار جسمی و تنبیه بدنی نیست.

وی افزود: انواع مختلفی از آزار و اذیت کودکان وجود دارد که ممکن است به دلیل اینکه جسمی و فیزیکی نبوده باشد کمتر به چشم آید و لیکن می‌تواند سبب آسیب رساندن روانی به کودکان شود؛ به طور مثال بحث نادیده گرفته شدن کودکان از این دست است و کودکان زیادی هستند که به اندازه کافی دیده نمی‌شوند و نیازهایشان مورد توجه قرار نمی‌گیرد.

رحیم نیا گفت: آزار جنسی کودکان نیز از دیگر انواع آزار و اذیت کودکان به شمار می‌رود که ممکن است گاهی مورد غفلت قرار گیرد؛ باور غلطی که در این زمینه وجود دارد این است که بسیاری فکر می‌کنند کودک‌آزاری تنها در خانواده‌هایی وجود دارد که از لحاظ اجتماعی و اقتصادی رتبه پایینی دارند؛ در حالی که این چنین نیست و همه بچه‌ها در صورتی که مورد مراقبت قرار نگیرند ممکن است در معرض این آسیب باشند.

وی گفت: باور غلط دیگری که در زمینه آزار جنسی کودکان وجود دارد این است که اکثراً خیال می‌کنند کسانی که بچه‌ها را مورد اذیت جنسی قرار می‌دهند غریبه هستند در حالی که دقیقاً این قضیه برعکس است و بیشتر کودکانی که مورد آزار قرار می‌گیرند توسط افراد آشنا و نزدیک مورد آزار قرار گرفته‌اند.

دبیر اجرایی سی و چهارمین کنگره سالیانه انجمن علمی روانپزشکان ایران افزود: باور غلط دیگری که در زمینه کودک‌آزاری وجود دارد این است که اکثراً تصور می‌کنند که همه کودکانی که مورد آزار جنسی قرار گرفته‌اند خود در آینده به نوعی آزارگر جنسی خواهند بود، در حالی که این چنین نیست. 

رحیم نیا گفت: تعریف آزار جنسی شامل لمس نواحی خصوصی کودکان، مجبور کردن کودکان به لمس کردن نواحی خصوصی دیگران، نشان دادن تصاویر مستهجن به کودکان، عکس گرفتن جنسی از کودکان و کودک را در معرض شنیدن و دیدن عمل جنسی قرار دادن است.

وی گفت: نگاه کردن به کودکی که در حمام است، دانلود کردن تصاویر جنسی کودکان از اینترنت نیز جزء آزار جنسی کودکان محسوب می‌شود؛ نکته‌ای که در مورد کودکان و نوجوانان در معرض آزار جنسی وجود دارد این است که اغلب بچه‌ها تمایلی به صحبت کردن در مورد سوء استفاده جنسی از آن‌ها ندارند و یا صحبت کردن در این باره برایشان ترسناک یا شرم آور است؛ بیشتر آزارگران جنسی، کودکان را تهدید و ارعاب می‌کنند تا درباره این آزار‌ها به دیگران اطلاعی ندهند، بنابراین بسیاری وقت‌ها تغییرات رفتاری در کودکان می‌تواند تنها کلیدی باشد که ما را به کشف اینکه که کودکمان دچار آزار جنسی شده است رهنمون شود تا بررسی‌های بیشتری انجام دهیم.

این روانپزشک افزود: رفتارهای کودکان را باید به صورت جدی مورد توجه قرار دهیم مثلاً کودکانی که به صورت نامتناسب نسبت به سن خود بازی‌هایی با تم جنسی با اسباب‌بازی یا اشیاء دارند می‌تواند ما را به شک بیندازد، کودکانی که دچار کابوس یا مشکل خواب هستند، کودکانی که منزوی نبوده و ناگهانی منزوی شده اند و یا به والدین خود وابستگی غیرعادی پیدا می‌کنند.

وی گفت: همچنین کودکانی که غیرعادی یا مرموز می‌شوند و احساس می‌کنند شخصیت‌شان تغییر کرده است، کودکانی که یک دفعه احساس ناامنی می‌کنند و این مسئله برایمان قابل توجیه نباشد یا رفتارهای بچگانه‌تر از سن‌شان نشان می‌دهند مثلاً کودکی که سال‌هاست شب‌ ادراری نداشته است و یک دفعه دچار این مشکل می‌شود.

دبیر اجرایی سی و چهارمین کنگره سالیانه انجمن علمی روانپزشکان ایران افزود: از دیگر نشانه هایی که لازم است با دیدن آن‌ها توجه بیشتری ازنظر احتمال مورد سو استفاده قرار گرفتن کودک انجام داد عبارتند از ترس‌های نامعقول از برخی جا‌ها و برخی از افراد، تغییر الگوی غذا خوردن بدون توجیه، نام بردن از اعضای بدن با واژگان بزرگسالانه، اشتغال ذهنی زیاد پیدا کردن با دوستی که خیلی بزرگ‌تر از خودشان است.

دبیر اجرایی سی و چهارمین کنگره سالیانه انجمن علمی روانپزشکان ایران با تأکید بر اینکه پیدا کردن یک هدیه یا مقداری پول در وسایل شخصی کودک که هیچ توجیهی نداشته باشد می‌تواند نشان‌دهنده کودک‌آزاری باشد، گفت: خودآزاری و به خودصدمه زدن کودک، کبودی یا زخم بدن مخصوصاً اطراف ناحیه تناسلی و دهان کودک، بیماری‌های مقاربتی در کودک و ترس شدید از تنهایی از دیگر نشانه‌های احتمالی کودک‌آزاری بوده که باید حتماً مورد توجه قرار گیرد. 

وی با اشاره به اینکه همه این نشانه‌ها زنگ خطر به شمار می‌رود و باید این احتمال را بدهیم که شاید به نوعی کودک‌آزاری روی داده است، افزود: باید بررسی‌های بیشتر در این زمینه صورت گیرد، همچنین والدین باید تلاش کنند شنونده خوبی برای کودک خود باشند تا کودک به این باور برسد که اگر اتفاقی برایش افتاده است آن را می‌تواند با اطمینان برای والدینش بازگو کند نه اینکه نگران باشد که ما او را تنبیه خواهیم کرد.

رحیم‌نیا ادامه داد: کودکان معلول یا عقب‌مانده ذهنی سه برابر بیشتر از سایر کودکان در معرض کودک‌آزاری قرار دارند؛ کودکانی که مورد غفلت قرار گرفته و کودکانی که بیش از حد از اینترنت و چت روم‌ها استفاده می‌کنند نیز می‌توانند راحت‌تر قربانی آزارهای جنسی واقع شوند.

این روانپزشک گفت: زمانی که خانواده متوجه کودک‌ آزاری شد، یک شوک برای آن‌ها رخ می‌دهد و کل خانواده دچار مشکل می‌شود و تک تک اعضاء خانواده تحت تأثیر این قضیه قرار می‌گیرند و گاهی اختلاف شدید بین زوج‌ها رخ می‌دهد؛ بنابراین تماس با یک روانپزشک به خانواده و کودک بسیار کمک می‌کند تا بتوانند راحت‌تر از بحران خارج شوند، به منظور حفظ و برقراری مجدد تعادل در خانواده، اغلب گرفتن کمک حرفه‌ای از متخصصین روانپزشکی، خصوصاً روانپزشکان کودک و نوجوان بسیار کمک کننده است.

سی و چهارمین کنگره سالانه انجمن علمی روانپزشکان ایران ۲۵ تا ۲۸ مهر در سالن شهید غرضی بیمارستان میلاد برگزار می‌شود.